annapurna add

काठमाडौं : ब्युटिसियनको काम गरिरहेकी शीलालाई जब केन्याको एउटा नाइट क्लबमा शास्त्रीय नृत्याङ्गनाका लागि काम गर्ने अफर आयो, उनले तुरुन्तै काम छोड्न तयार भइन्।

Trafficked for sex२३ वर्षीया गाउँले शीलाका लागि अफ्रिकी मुलुक केन्याका बारेमा रत्तिभर थाहा थिएन, कुन दिशामा पर्छ भन्ने पनि उनलाई भेउ थिएन। न त यसअघि उनलाई कुनै नृत्यको अनुभव नै थियो। योसँगै अन्य केही कुरा थिए, जस्तो कि उनले मालिकका बारेमा कुनै जानकारी पाएकी थिइनन्, न त भेटेकै थिइन्। उनले काम पाएको ठाउँमा काम गर्ने सम्झौतापत्रसमेत उनले पाएकी थिइनन्।

वृद्ध भइसकेका उनको मातापिताको दीर्घरोगका लागि उपचार त छँदैथियो, उनको भाइ भर्खरै मोटरसाइकल दुर्घटनाका कारण थलिएको थियो। यस्तो अवस्थामा महिनाकै ६० हजार तलब पाउने, खाना, बस्न र यात्राको सबै खर्च रोजगारदाताले नै व्यहोर्ने भएपछि शीलाले अन्य कुरा सोच्नै भ्याइनन्।

‘तर जे सोचेकी थिएँ, त्यो चाहिँ भएन,’ शीलाले भनिन्। शीलासँगै अन्य ११ जना अन्य नेपाली युवती पनि केन्याको सामुद्रिक किनारमा रहेको शहर मोम्बासाको एउटा नाइट क्लबबाट गएको अप्रिल महिनामा उद्धार गरिइन्। उनी त्यहाँ जे जस्तो सोचेकी थिइन्, त्यो भने हुन सकेन।

‘हाम्रो जिन्दगी त पूरै बन्दीको जस्तो बन्न पुग्यो,’ उनले प्रहरीसमक्ष बताइन्, ‘राति ९ बजेदेखि ४ बजेसम्म पुरुष ग्राहकका लागि हामीले सेवामा बिताउँथ्यौँ, त्यसबाहेक हामीलाई कतै जान दिइँदैनथ्यो। सुरक्षाका लागि भनेर हामीलाई फोन पनि दिइएको थिएन, पासपोर्ट खोसिएको थियो। हामी जता गए पनि ड्राइभर साथमा हुन्थ्यो। काममा बाहेक फ्ल्याटबाट निस्कन पनि पाइँदैनथ्यो। हामी त दासजस्तो जीवन बिताउन पुग्यौँ।’

night clucयतिबेला केन्यामा बलिउड शैलीका चाँदनी बारमा नृत्य वा ग्राहक सेवाका लागि भारत, नेपाल, पाकिस्तान लगायतका अन्य दक्षिण एसियाली मुलुकबाट युवतीहरु ल्याइने गरेको छ र यो संख्या आश्चर्यजनक तरिकाले ह्वात्तै बढिरहेको छ। अधिकांश त केन्याको ‘वयस्क मनोरञ्जन उद्योग’का लागि गैरकानुनी रुपमा ल्याइने गरेको छ।

आफ्नो पूरा वा वास्तविक नाम बताउन नचाहने शीला यतिबेला मोम्बासाको सान्जु क्षेत्रको सेफ हाउसमा राखिएको छ।

यतिबेला केन्यामा बलिउड शैलीका चाँदनी बारमा नृत्य वा ग्राहक सेवाका लागि भारत, नेपाल, पाकिस्तान लगायतका अन्य दक्षिण एसियाली मुलुकबाट युवतीहरु ल्याइने गरेको छ र यो संख्या आश्चर्यजनक तरिकाले ह्वात्तै बढिरहेको छ। अधिकांश त केन्याको ‘वयस्क मनोरञ्जन उद्योग’का लागि गैरकानुनी रुपमा ल्याइने गरेको छ। जुन केन्याली प्रहरी तथा मानव तस्करविरुद्धको अभियानकर्मीको सहयोगमा सञ्चालित अभियानका कारण पक्राउ परेका हुन्।

पछिल्लो समय छापा मार्दा खुलेको रहस्य हो, दक्षिण एसियाली मुलुकबाट ठूलो संख्यामा कम उमेरका युवतीहरुलाई केन्या ल्याइँदैछ। हुन त कति संख्यामा ती यहाँ ल्याइएका छन्, त्यसबारे आधिकारिक तथ्याङ्क सार्वजनिक भइसकेको छैन तर संख्या बढिरहेको प्रहरी र मानव अधिकारवादीहरुको धारणा छ।

सन् २०१६/१७ को तथ्याङ्कअनुसार नेपाल मानव अधिकार आयोगले ४३ जना युवतीहरुलाई केन्याली ‘चाँदनीबार’बाट फिर्ता ल्याइएको बताएको छ। त्यसअघि कति महिलालाई तस्करहरुले त्यहाँ पु-याएका थिए भन्नेबारे आयोगसँग कुनै तथ्याङ्क छैन।

तर पछिल्लो समय युवतीहरुलाई तस्करहरुले केन्यासम्म पु-याएको र संख्या लगातार बढिरहेकोमा भने सरकारी अधिकारीहरु चिन्तित देखिएका छन्। गएको अप्रिलमा मोम्बासामा उद्धार गरिएका युवतीहरुको संख्या देख्दा भने यो क्रम बढ्दो क्रममा रहेको पुष्टि गरेको छ।

यौन दासत्वको नारकीयता

एकपछि अर्को काम गर्दै उनी काठमाडौँमा नाच्ने पेसामा आइपुगिन् । सोही कामको सिलसिलामा उनको भेट विशाल भन्ने एक जना युवकसँग भयो । उनले विशाललाई आफ्नो समस्या बताइन् ।

विशालले उनलाई केन्यामा राम्रो आय हुने कामको प्रस्ताव राख्यो ? विशाल केन्यामा युवती पठाउने काम गर्दा रहेछन् ।

‘विशालले मसँग केन्याका एक जना व्यक्तिले कलाकार खोजिरहेको बतायो । उसको कुरा सुनेपछि म केन्या जान तयार भएँ,’ उनले भनिन्, ‘उसैले मलाई आसिफसँग भेटाइदियो ।’

सम्पर्क भएको एक हप्ताभित्र बाईले पासपोर्ट र हवाई टिकट पाइन् । त्यसको केही समयपछि उनी सुन्दर भविष्यको सपना बोकेर केन्याको तटवर्ती सहर मोम्बासा पुगिन् ।

नोभेम्बर १२ मा उनी मोई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल ओर्लिइन् । विमानस्थलमा उनलाई लिन फोनमा कुरा भएको आसिफ आफै लिन गएका थिए । आसिफले बाईलाई बामबुरीस्थित एउटा एपार्टमेन्टमा लगे ।

एपार्टमेन्टमा दिनभरीजसो आराम गरेपछि उनलाई राति काममा लगियो । उनको काम गर्ने स्थान थियो, न्यालीस्थित ‘न्यु रङ्गिला बार’ । त्यहाँ उनलाई ‘मुजुरा’ भनिने नाच गर्न लगाइयो । त्यसअघि नै उनलाई काम दिनेहरुले उनको पासपोर्ट खोसिसकेको थियो ।

माथिको विवरण असली बाईले प्रहरीसामु सुनाएकी हुन् । उनी र उनका कैयौँ नेपाली सहकर्मीलाई हालै केन्याली प्रहरीले उद्धार गर्यो । उनीसँगै अन्य चारजनाले पनि नारकीय भोगाइ बताए ।

युवतीको बयानबाट केन्या कसरी यौन र बाल दासत्वको गन्तव्य बन्दै गएको छ भन्ने कुरामा प्रकाश पारेको छ । एक समय केन्यालाई यौन र बाल दासत्वको ट्रान्जिट मात्र मानिन्थ्यो तर पछिल्लो घटनाले अवस्था निक्कै विकराल भइसकेको सङ्केत गरेको छ ।

पछिल्लो अनुसन्धानको केन्द्रमा ‘न्यु रङ्गिला क्लब’ छ । यो मोम्बासाका व्यापारी आसिफ अमिराली अलिभाइ जेठाको स्वामित्वमा छ । यी तिनै ‘आसिफ’ हुन् जसले बाईलाई केन्या भित्र्यउन सघाएका थिए । केन्यामा राम्रो पहुँच भएका व्यवसायी आसिफले सन् २०१४ देखि क्लब सञ्चालन गर्दै आइरहेका थिए ।

केन्याको राष्ट्रिय दैनिक ‘डेली नेसन’ले आफूले प्राप्त गरेको कागजातको हवाला दिँदै, आसिफसँग क्यानडा र बेलायतको पासपोर्ट रहेको उल्लेख गरेको छ । आसिफकै फेसुबक प्रोफाइलमा पनि उनी क्यानडा वाइट मेडियामा काम गर्ने गरेको दाबी उल्लेख छ ।

नाचपछि नर्तकी र ग्राहकबीच ‘निजी सेसन’

सिमोन फ्रेसर युनिभर्सिटी र बर्नअबी सेन्ट्रल सेकन्डरी स्कुलमा अध्ययन गरेको दाबी गर्ने आसिफ विवाहित छन् । केन्याको तटवर्ती क्षेत्रका व्यवसायीहरुसँग आसिफको राम्रो सम्बन्ध भएको विश्वास गरिन्छ ।

उनको सुरक्षा क्षेत्रमा पनि राम्रो सम्बन्ध भएको विश्वास गरिन्छ । यसले गर्दा लामो समयदेखि कानुन उलङ्घन गरिहेका आसिफ पक्राउ पर्नबाट बचिरहेका थिए ।

अहिले उनलाई मानव बेचविखन गरेको, त्यस कार्यमा सघाएको र महिलाको पासपोर्ट कब्जामा लिएर भ्रमण कागजातमा हस्तक्षेप गरेको जस्ता कैयौँ मुद्दा लगाइएको छ ।

त्यस्तै उनीमाथि आफ्नो डान्स बारलाई मानव बेचबिखनका लागि प्रयोग गरेको आरोप पनि छ ।

रङ्गिला क्लब ठूलो रकम तिर्न सक्ने केही सीमित मानिसका लागि मात्र खुल्दै आएको थियो ।

‘क्लबको ढोका सामान्यता सधैँ बन्द रहन्थ्यो । भित्र जान चाहनेले ढोका ढक्ढक्याउनुपथ्र्यो, त्यसपछि गार्डले चेकजाँच गरेपछि मात्र तपाईंलाई तिनले चिने भने प्रवेश दिने व्यवस्था थियो,’ क्लब गएका तर नाम उल्लेख गर्न नचाहने एक जना मानिसले भने ।

मुजुरा दक्षिण एसियामा विकसित महिलाहरुले गर्ने रागात्मक नृत्य हो । मनोरञ्जन चलिरहँदा त्यसको अवलोकन गरिरहेकाले नृतङ्गनालाई टिप दिने गर्छन् । यदि ग्राहक नाचिरहेकी महिलाप्रति आकर्षित भयो भने तिनले पैसा तिरेर महिलासँग ‘निजी सेसन’को अवसर पाउँथे । यो कुरा डेली नेसनले आफ्नो स्रोतलाई उल्लेख गर्दै बताएको छ ।

प्रत्येक महिलालाई नृत्यको बेला अलग अलग स्टेज नाम दिइन्थ्यो । तिनलाई हरेक रात निश्चित रकम सङ्कलन गर्नुपर्ने लक्ष दिइएको हुन्थ्यो । तिनको कमाइ मासिक ५० हजार सिलिङ (विद्यमान मौद्रिक दरअनुसार १ केन्यन सिलिङ बराबर १.०९ रुपैयाँ हुन्छ) देखि ८० हजार सिलिङबीचमा हुन्थ्यो ।

तथापि तिनले प्रत्यक्ष रूपमा भने १० हजारदेखि १५ हजार सिलिङ पाउँछन् । बाँकी रकम मालिक आफैले नेपालमा रहेका युवतीका परिवारलाई पठाइदिन्थे ।

प्रहरीलाई दिएको बयानअनुसार क्लबमा काम गर्ने सबै नेपाली महिला न्यालीको एउटा एपार्टमेन्टमा बस्ने व्यवस्था गरिएको थियो । महिलाहरुलाई त्यस एपार्टमेन्टबाट क्लब लाने फर्काउनेबाहेक बाहिर निस्किने अनुमती थिएन ।

हप्तामा एक दिन भने तिनलाई बाहिर घुम्न लगिन्थ्यो तर त्यसबेला पनि तिनको निगरानीको लागि एक जना क्लबका कर्मचारी तिनीहरुसँगै हुन्थे ।

बढ्दो ट्रेन्ड
मोम्बासा क्लबका मालिक आसिफ अमिरअली अलिभाई जेठालाई गएको अप्रिलमा युवतीहरुलाई धोकामा राखेको, तस्करीमा सघाएको र पासपोर्ट खोसेको गरी मानव बेचविखनको गम्भीर आरोपमा पक्राउ गरेको थियो।

क्यानडेली–बेलायती नागरिकताधारी आसिफले भने अदालतमा ती सारा अपराधमा आफ्नो कुनै संलग्नता नरहेको बताएका थिए। महिलाहरु आफ्नै मनले केन्या आएका, उनीहरुको काम सांस्कृतिक नृत्य मात्र देखाउनु रहेको, उनीहरुले कुनै अनैतिक वा यौनआशयका नृत्य प्रस्तुत नगरेको तथा उनीहरुमाथि कुनै पनि किसिमको यौन शोषण नगरेको/नभएको दाबी उनले गरेका थिए।

‘नृत्य गर्नुअघि एक महिनाको तलब दिने र सांस्कृतिक नृत्य गराउने प्रवृत्ति देखिएको छ,’ उनले भने, ‘तर जसै समय बित्दै जान्छ, उनीहरुको पासपोर्ट खोसेपछि जबरजस्ती यौनजन्य नृत्य गराउने मात्र होइन, कतिपय ग्राहकसँग सुत्नका लागि पनि तिनलाई बाध्य पारिन्छ।’

यतिबेला उनी जमानतमा रिहा भइसकेका छन् भने सुनवाईका लागि अर्को तारिख दिइएको छैन। भारतमा मुजरा नृत्य निकै चर्चित छ। जहाँ बलिउडका गीतमा नृत्याङ्गनाहरुले आफ्नो ‘अदा’ पस्कन्छन्। यस किसिमको व्यापार हिजोआज मोम्बासामा मात्र नभई नैरोबी, किसुमुमा पनि देख्न सकिन्छ। यसका सञ्चालक प्रायः दक्षिण एसियाली मूलका केन्यालीहरु रहने गरेका छन्।

प्रहरी तथा मानव बेचविखनविरुद्धको अभियानकर्मीहरुले यस्ता निजी क्लबहरुले महिला तथा युवतीहरुको शोषण गरेको, तीमध्ये केहीलाई यौन दासी बनाइएको, ऋणमा डुबेका युवतीहरुलाई अश्लील नृत्यका लागि बाध्य पारेको र कसैकसैलाई त यौन व्यवसायमा समेत धकेलेको आरोप लगाउने गरेका छन्।

मोम्बासा क्लबबाट उद्धार गरिएका शीला र अन्य महिलाहरुले भने आफूहरुलाई कुनै पनि अनैतिक धन्दाका लागि बाध्य नपारिएको, ग्राहकहरुलाई नभिडाइएको स्पष्ट पारेका थिए।

‘अधिकांश युवतीहरु यति गरिब र यति रुढिवादी परिवारबाट आएका हुन्छन् कि यस्ता कुरा परिवारले थाहा पाए के होला भन्ने कलंकको आशंका र लज्जाबोधका कारण बोल् पनि चाहँदैनन्,’

प्रायः यस्ता ठाउँमा काम गरिरहेका युवतीहरुबाट सत्य ओकल्याउन निकै गाह्रो हुने मानव अधिकार समूह ‘इक्वालिटी नाउ’की वकिल अनीता न्यानजोङ बताउँछिन्।

‘अधिकांश युवतीहरु यति गरिब र यति रुढिवादी परिवारबाट आएका हुन्छन् कि यस्ता कुरा परिवारले थाहा पाए के होला भन्ने कलंकको आशंका र लज्जाबोधका कारण बोल् पनि चाहँदैनन्,’ अनीता भन्छिन्, ‘उनीहरुलाई यौन व्यवसायका लागि बाध्यै बनाइएको भए पनि तस्करहरुले यस्ता कुरा नखुलाउनका लागि तिनलाई बाध्य पारेका हुन्छन्। यदि देहव्यापारमा संलग्न रहेको यहाँका प्रहरीले चाल पाए, तिमीलाई थुन्छन् भन्नेजस्ता कुरा सुनाएर तिनलाई त्यस्ता कुरा नस्वीकार्न आश्वस्त पारेका हुन्छन्।’

केन्यामै पनि यहाँका दुरदराजका युवती तथा महिलालाई ल्याएर यौन व्यवसायमा लाग्न बाध्य पारिएका अनेकन् घटना छन्। अहिले पनि केन्यामा साढे तीन लाखभन्दा बढी यौन दासीहरु रहेको अनुमान गरिन्छ।

प्रहरी छापा
हालैका दिनमा केन्याली प्रहरीले पारम्परिक एसियाली नृत्यशालाहरु खासगरी मुजरा बारहरुमा छापा हान्न थालेको छ। अमेरिकाले गएको वर्ष निकालेको वार्षिक ट्राफिकिङ इन् पर्सन्स (टिआइपी) रिपोर्टपछि यो क्रम बढेको हो।

‘यस्ता छापाले हामीलाई केन्यामा केकस्ता मानव वेचविखनका क्रियाकलाप भइरहेका छन् भन्ने बुझ्न मद्दत गरिरहेको छ,’ केन्याको अपराध अनुसन्धान निर्देशनालय (डिसिआई)का एक अधिकारीले नाम नछाप्ने अनुरोध गर्दै बताए।

‘नृत्य गर्नुअघि एक महिनाको तलब दिने र सांस्कृतिक नृत्य गराउने प्रवृत्ति देखिएको छ,’ उनले भने, ‘तर जसै समय बित्दै जान्छ, उनीहरुको पासपोर्ट खोसेपछि जबरजस्ती यौनजन्य नृत्य गराउने मात्र होइन, कतिपय ग्राहकसँग सुत्नका लागि पनि तिनलाई बाध्य पारिन्छ।’

यस्तो क्रियाकलापका लागि तीन महिनाको टुरिस्ट भिसामा दक्षिण एसियाली युवतीहरुलाई ल्याइन्छ। उनीहरुलाई सांस्कृतिक कार्यक्रमका लागि ल्याइने डिसिआई अधिकारीहरुको भनाइ छ।

शीला र अन्य ११ जना महिलाहरु विभिन्न समयमा नौ महिनाको अवधिमा भिन्दाभिन्दै रुटबाट केन्या आइपुगेका थिए। कोही भारतहुँदै त कोही इथियोपिया हुँदै।

अदालतमा हाजिर भएका १६ देखि ३४ वर्ष उमेर समूहका यी महिलाले केन्यामा आफूहरु आफन्त या साथी भेट्न आउने गरेको बताएका थिए।

यिनले हरेक रात काम गर्नुपर्ने, तिनलाई बेग्लै स्टेज नाम दिइएको हुने र हरेक महिना प्रत्येक युवतीले चार हजार डलरभन्दा बढी कमाउनैपर्ने नियम रहेको बताएका छन्।

‘हामीले टिप्स पाउँदैनौँ, त्यो चाहिँ बोसले लिन्छन्,’ २० वर्षीया मीनाले बताइन्। यो मीना नाम पनि उनको वास्तविक नाउँ होइन। उनले भनिन्, ‘जुन युवतीले राम्रो प्रदर्शन गर्छे, उसले भने २ सय डलरदेखि ५ सय डलरसम्म बोनस पाउँछे। तर उसको टार्गेट भने पूरा हुनुपर्छ।’

अदालतमा युवतीहरुले आफ्नो पासपोर्ट खोसिएको बताउनुका साथै उनीहरु बस्ने ठाउँका बारेमा कुनै पत्तो नपाएको जनाए। ‘हामी कहाँ बस्छौँ र अफिस कसरी पुग्ने कुनै कुरा थाहा छैन,’ मीनाले भनिन्, ‘हामीलाई उनीहरुले नै ल्याउँछन् र लैजान्छन्।’

यिनैमध्येका १२ जनालाई अहिले आश्रय दिइरहेका ट्रास केन्याका प्रमुख पल एधोक भन्छन्, ‘उनीहरु आफूलाई कुनै पनि किसिमको पीडित मान्न तयार छैनन् तर घटनाक्रम र उनीहरुको अवस्थाले त्यस्तो भने देखाइरहेको छैन।’

‘तिनलाई धोकापूर्ण तरिकाले ल्याइएको छ, उनीहरुलाई कुनै पनि प्रशासनिक संरचनाले नदेख्ने गरी केन्या भित्र्याइएको छ, उनीहरुलाई सबै कुराका लागि बन्देज लगाइएको छ, स्वतन्त्रता खोसिएको छ, पासपोर्ट गायब पारिएको छ। यी सबै कुराले उनीहरु मानव बेचविखनको चपेटामा परिरहेका छन् भन्ने स्पष्ट छ,’ पलको निष्कर्ष छ।

उद्धार गरिएका युवतीहरुलाई जुलाई महिनामा नेपाल फिर्ता पठाइसकिएको प्रहरीले जनाएको छ। आफ्नो परिचय नखुलाउने शर्तमा २४ वर्षीया सोनियाले भनिन्, ‘समग्रमा कहालीलाग्दो अवस्था छ। म यहाँ आउनै नहुने थियो। आउनु ठूलो भूल भयो। हामी सबै घर फर्कन चाहछौँ र केन्या कहिल्यै आउन चाहन्नौँ। स्राेत : www.nation.co.ke

प्रकासित मिति

Loading...
Loading...

 

Loading...