tealaya add

shova rawat article
शोभा रावत । सामाजिक सञ्जाल फेसबुक । बालक देखी बृद्धसम्मको बढ्दो मोह अनि त्यस्मा पनि खाली भएको समयको सदुपयोग । र एक्लो पनको साथी पनि । फेसबुकको प्रयोगले एक्लोपनको महसुशबाट धेरै राहत मिल्ने बताउछन् प्रायः मानिस ।

फेसबुकको माध्यमबाट विभिन्न नयाँ– नयाँ साथिहरु बनाउने गफ–गाफ गर्ने सबैको रहर बनेको छ । आजभोली प्रायः मानिस फेसबुक, ट्वीटर, युट्युव लगायतका सामाजिक सञ्जालमा व्यस्त भएभने आफ्नो साथीभाई, आफन्तजन कोहि नभए पनि हुने अवस्था आएको छ । आजको व्यस्त समयमा जो–कोहि व्यक्ति जहिले पनि व्यस्त हुनमै आनन्दित महशुस गर्दछ । अफिसमा काम गर्ने कर्मचारी देखी लिएर विद्यालयमा अध्ययन् गर्ने विद्यार्थी जो खाली समयलाई प्रयोग गर्नका लागि फेसबुकमै रमाईरहेको हुन्छन् । घर परिवारमा पनि सबै सदस्यको आ–आफ्नै छुट्टै संसार हुन्छ त्यो हो फेसबुक वा सामाजिक सञ्जालको दुनियाँ । हरेक व्यक्तिले आफ्नै मोबाईल फोनलाई आफ्नो दुनियाँ बनाएका हुन्छन् ।

फेसबुकमा च्याटिङ गर्ने, फोटोहरु अपलोड गर्ने र कति लाइक, कति कमेन्ट आए हो यहि विषयमै उनिहरुको ध्यान केन्द्रित भएको हुन्छ । साथै आजको आधुनिकमा युगमा हरेक व्यक्तिले कुनै ज्ञान–विज्ञान, राजनीतिक, सामाजीक, आर्थिक, देश–विदेशको समाजको बारेमा जान्ने चाहना राख्दछन् । यसका लागि माध्यम बनिदिएको छ सामाजिक सञ्जाल फेसबुक, जहाँबाट छोटो समयमा ताजा जानकारी हाँसिल हुने गर्दछ ।

आजभोली सञ्चार माध्यम भन्दा पनि धेरै अगाडी रहेको छ सामाजिक सञ्जाल । जसको माध्यमबाट ताजा–ताजै हरेक जानकारी प्राप्त गर्न सकिन्छ । रेडियो, एफएम, टिभि, पत्रिका, अनलाईनमा नआएको कुनै घटना त्यो पनि भिडियो होस् या तस्वीर सहित देख्ने र हेर्ने माध्यम बनेको छ सही सदुपयोग भएको त्यो राम्रो पक्ष हो । जसले गर्दा पनि फेसबुकको महत्व र आवस्यकता झनै खड्किएको हो कि पनि भन्न सकिन्छ । साथै सामाजिक सञ्जालको महत्व बढ्नु स्वभाविकै हो ।

सामाजिक सञ्जालको सहि प्रयोगले संसारका जुनसुकै कुनमा रहेका आफ्ना आफन्तसँग सिधा सम्पर्क हुन्छ त्यो पनि प्रत्यक्ष रुपमा । यो खुशिको कुरा हो कि आफ्ना छोरा छोरी टाढा– टाढा रहेका आमाबुवाले आफ्ना सन्तानसँग सजिलै सम्पर्क गर्न सक्दछन् । मिडिया क्षेत्रका लागि त समाचारहरु सेयर गरेर करोडौं मानिसहरुलाई भिडियो, सुनाउने, लेख रचना पढाउने महत्पवूर्ण कार्य फोसबुक, ट्वीटर, युट्युव लगायतका सामाजिक सञ्जालले गरेका छन् । यसबाट हजारौंले रोजगारी समेत पाएका छन् । तर त्यहि फेसबुक कतिपय ठाउँमा गलत प्रयागे गरिने हुँदा घातक पनि बनेको छ । 

कतिपय व्यक्ति यस्ता पनि हुन्छन् कि सामाजिक सञ्जालमा चर्चित हुनलाई काल्पनिक घटनालाई फेसबुक मार्फत हाईलाईट गरि बिकृती सृजना गर्ने । साथै कुनै व्यक्तिको संबेदशील जानकारी बाहिर ल्याई अपराधिक कृयाकलाप पनि गरिरहेका हुन्छन् । यो पक्षमा भने फेसबुक बेफाईदा जनक देखिन्छ । यसका अलवा केटीहरुको तस्विर बनाएर छद्मभेसी भई उरण्ठेउला केटाहरुले केटीसंग नै चाट गर्ने, अर्काको फेसबुक ह्याक गरेर चलाउने जस्ता बिकृति समेत छन् ।आज भोलीको मानिसमा मानवता पनि हराउँदै जानुमा फेसबुकको कारण देखाउने विज्ञहरुपनि धेरै छन् । आफ्नो अगाडी कुनै व्यक्ति र्दुघटना भएर छट्पटाईरहँदा नजिकैको व्यक्ति सहयोगमा जुट्नुको साटो त्यो दर्दनाक अवस्थाको भिडियो बनाउनमै ब्यस्त देखिएको हुन्छ । श्रीमान श्रीमती एउटै पलङमा बसिरहदा पनि आ–आफ्नो मोवाईलमा फेसबुक चलाएर बसेका तर घण्टनै नबोलेका समाचारहरु आएका छन् । त्यसैले पनि सामाजिक सञ्जालको कसरी प्रयोग भैरहेको छ त? यो कुरा चासोको विषय बनेको छ । साथै सामाजिक सञ्जालमार्फत बिभिन्न अपराधिक कृयाकलाय गर्नेको गिरोह पनि समाजमा सक्रिय रुपमा लागिरहेको छ । विभिन्न बहानामा कसैलाई विभिन्न प्रस्ताव राख्नु वा उसको दबाब नमान्दा धम्की दिने जस्ता विभिन्न अपराधिक कृयाकलाप गरिरहेका हुन्छन् । 

यो विषयमा सरकारले पनि विभिन्न अनुसन्धान, अन्वेन्शण गर्न जरुरी छ । कतै सामाजिक सञ्जालको गलत प्रयोग भएको त छैन ? यसको बारे गम्भिर भएर सोच्नुपर्ने देखिन्छ । आजभोली सामाजिक सञ्जाल फेसबुक अनावश्यक रुपमा प्रयोग भेरहेको पनि देख्न सकिन्छ । साथै एउटा अर्को संबेदनशिल विषय वस्तुमा सरकार चनोखो बन्नुपर्ने देखिएको छ । बालबालीकाको लागि फेसबुकको प्रयोग कति सहि हो त के फेसबुकको प्रयोग गर्न उमेर निर्धारण गर्न जरुरी छ । पक्कै पनि हरेक कुराको एउटा समय हुन्छ जस्तै २ वर्षको बालकको हातमा मोवाईल फोन हुनु कतिसम्मको आवस्यकता हो त रु अथवा ११ वर्षको बालकले फेसबुकको प्रयोग के का लागि गरिरहेको छ त रु यस्तो विषयमा बेलैमा नसोच्ने लापरबाही पनले नराम्रो दुर्घटना पनि त घट्न सक्दछ । 

आजको बैज्ञानिक युगमा सामाजिक सञ्जालसंग जोडिनु राम्रो र फाईदा जनक कुरा पनि हो तर त्यसको प्रयोग कसरी र कति र कुन उमेर वा कुन क्षेत्रलाई उपयुक्त भन्ने बारे समयमै सबैले सोच्न जरुरी छ । साईवर क्राईमको कानून पनि नबनेको होईन, त्यसबाट यसको अबैधानिक, असामाजिक रुपमा प्रयोग नियन्त्रण हुन सकेको छैन । यसकारण यहि फेसबुकको सहि प्रयोग बरदान हो भने त्यसको गलत प्रयोले अभिशाप पनि । आज सामाजिक सञ्जालमार्फत विभिन्न अपराधिक कृयाकलाय पनि भैरहेको समाचार दैनिक जसो आउने गरेका हुन्छन् । फेसबुकको प्रयोगमा भएको स्वतन्त्रता र लापरवाहिका कारण विभिन्न अपराधहरुले प्रश्रय पाईरहेको देखिन्छ । सजिलै अरुको नामको अकाउन्ट खोलेर विभिन्न व्यक्तिले अरुको चरित्रमामाथि नै दाग लाग्ने जस्ता जघन्य अपराध पनि भैरहेका छन् ।

यसको केहि गल्ती सरकारको र केहि गल्ति फेसबुक एकाउण्ट होल्डर र केहि गल्ति स्वयंम् व्यक्तिको रहेको हुन्छ । जसले अपराधलाई जन्म र हुर्कन स्वतन्त्रता दिएको हुन्छ । कतिपयलाई फेसबुकमा भएका सुरक्षासम्बन्धी कुराहरुको जानकारी नहुँदा पनि समस्या आएको हुन सक्छ ।

प्रकासित मिति

 
 
Loading...
Loading...

 

Loading...